Wanneer heeft een leerling dyscalculie?

8 december 2020
Heeft een leerling met ernstige rekenproblemen dyscalculie? Dat is een vraag die regelmatig op scholen boven komt. Maar wanneer kunnen we spreken van dyscalculie?

Definitie en prevalentie 

Dyscalculie wordt als volgt gedefinieerd: Dyscalculie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen met het leren en vlot/accuraat oproepen/toepassen van reken(wiskunde)kennis (feiten/afspraken) (Ruijssenaars, Van Luit, Van Lieshout, & Kroesbergen, 2021). 

Geschat wordt dat er in Nederland bij zo’n 2-3% van de leerlingen sprake is van dyscalculie. De kans is dus reëel dat er ook bij u op school bij één of meerdere leerlingen sprake is van dyscalculie. In principe wordt dyscalculie veelal niet eerder vastgesteld dan eind groep 5. 

Criteria 

Voordat bij een leerling dyscalculie vastgesteld kan worden, moet worden voldaan aan drie criteria. In een dyscalculieonderzoek zal antwoord worden gegeven op de vraag of aan deze criteria is voldaan. Deze criteria zijn als volgt: 

  1. Criterium van ernst: het vaststellen van aanwezigheid en mate van ernst van het rekenprobleem. Hierbinnen wordt gekeken naar (1) of er sprake is van een significante achterstand wat betreft de automatisering van de basale rekenvaardigheden ten opzichte van leeftijd- en/of klasgenoten, én (2) of er sprake is van een significante achterstand wat betreft de beheersing van de inhoud van de rekendomeinen. Vuistregel voor wanneer de achterstand groot genoeg is voor de diagnose dyscalculie is dat de achterstand minimaal 33% moet zijn (leerresultaat van max. 67%).  
  2. Criterium van discrepantie: het vaststellen van het rekenprobleem gerelateerd aan cognitieve mogelijkheden. Hier wordt onderzocht of er sprake is van een significant verschil tussen de rekenvaardigheid en datgene wat op basis van de individuele – cognitieve – ontwikkeling van de leerling op rekengebied verwacht mag worden.  
  3. Criterium van didactische resistentie: het vaststellen van de hardnekkigheid van het rekenprobleem. Hier wordt onderzocht of er sprake is van een hardnekkig rekenprobleem, dat resistent is tegen gespecialiseerde hulp. 

Eisen extra hulp 

Didactische resistentie kan alleen worden vastgesteld wanneer aan de voorwaarden op alle drie niveaus (oefening en instructie in de groep (zorgniveau 1), geprotocolleerd handelen (zorgniveau 2) en gerichte remediërende hulp (zorgniveau 3)) wordt voldaan. Bij zorgniveau 3 gelden de volgende voorwaarden: 

  • Er moet een handelingsplan zijn opgesteld waarin beschreven is op welke wijze kwalitatief goede (individuele) rekenhulp door een deskundige is geboden: 
    • Gedurende een periode van minimaal zes maanden; 
    • Minimaal één uur per week, bij voorkeur verdeeld over ten minste twee halve uren. 
  • De rekenhulp dient te zijn opgezet op basis van een voormeting; er moeten concrete en toetsbare doelen in het rekengedrag zijn gesteld (op inhoud) en de rekeninhoud moet zijn bepaald op basis van de meest basale uitval. 
  • De rekenhulp is effectief wanneer op dezelfde toets of een toets met vergelijkbare opgaven, na zes maanden (nameting) een vooruitgang van meer dan ongeveer vier maanden wordt geboekt ten opzichte van het vorige meetmoment (de voormeting).  

Aanmelden onderzoek 

Wanneer een leerling extra hulp heeft gekregen die voldoet aan bovenstaande eisen en aan het einde van deze periode extra hulp geen leerresultaat over die periode heeft gehaald hoger dan 67%, kan hij/zij worden aangemeld voor dyscalculieonderzoek. 

Hebt u vragen over de inhoud of vorm van extra hulp? Of vraagt u zich af aan welke doelen u bij een bepaalde leerling het beste kunt werken? Ook dan kunt u bij ons terecht voor een (kort) didactisch rekenonderzoek. Vanuit een dergelijk onderzoek krijgt u adviezen voor hoe goede intensieve hulp aan een rekenzwakke leerling kan worden vormgegeven.

M. (Marrie) Rozendaal-van den Bosch MSc.
Onderwijsadviseur Orthopedagoog
Stel een vraag
Overzicht nieuws

Gerelateerd

15 december 2020

Oudercursus over autisme en ADHD bijna van start

Binnenkort starten een tweetal oudercursussen van KOC Diensten: op D.V. 21 januari 2021 begint de cursusreeks over autisme en op D.V. 28 januari 2021 starten de cursusbijeenkomsten over ADHD. U kunt zich nu aanmelden!

Lees verder
01 november 2020

Extra (lees)hulp als een kind blijft zitten?

Hoe zit het ook alweer met het geven van extra hulp als een leerling is blijven zitten en er vermoeden is van dyslexie?

Lees verder